Met de Complete Toolkit koppel je dit model aan uitleg, kant-en-klare templates en een concrete volgende stap.
Luchtvaartmaatschappijen letten op één getal meer dan op bijna elk ander: het deel van de stoelen dat ze moeten vullen voordat een vlucht geen verlies meer maakt. De branchevereniging IATA publiceert elk jaar zelfs een break-even load factor. Elk bedrijf heeft zijn eigen versie van dat getal, en de meeste eigenaren kennen het minder precies dan ze denken.
Wat een break-evenanalyse is
Een break-evenanalyse zoekt het verkoopvolume waarbij de totale opbrengst gelijk is aan de totale kosten, zodat de winst precies nul is. Eronder maak je verlies; erboven levert elke extra verkoop winst op. Het idee erachter is eenvoudig: elke verkochte eenheid levert een dekkingsbijdrage op, de verkoopprijs min de variabele kosten van die eenheid, en die bijdragen moeten eerst je vaste kosten dekken.
De twee formules
- Break-even in eenheden = vaste kosten ÷ (prijs per eenheid − variabele kosten per eenheid)
- Break-even in omzet = vaste kosten ÷ dekkingsbijdrageratio, waarbij die ratio de dekkingsbijdrage gedeeld door de prijs is
Vaste kosten blijven in de periode gelijk, wat je ook verkoopt: huur, salarissen, software, verzekeringen. Variabele kosten stijgen met elke eenheid: materialen, verpakking, verzending, betalingskosten.
Voorbeeld van een break-evenanalyse, stap voor stap
Een bedrijf plant een nieuwe productlijn voor buitensport.
Vaste kosten: € 522.000 per jaar.
Prijs: € 149 per eenheid.
Variabele kosten: € 62 per eenheid.
Dekkingsbijdrage: € 149 − € 62 = € 87 per eenheid.
Break-evenvolume: € 522.000 ÷ € 87 = 6.000 eenheden.
Break-evenomzet: 6.000 × € 149 = € 894.000.
Het plan is om 8.400 eenheden te verkopen. Dat geeft een veiligheidsmarge van 2.400 eenheden, ongeveer 29% van het geplande volume, en een winst van 2.400 × € 87 = € 208.800.
Test het nu. Als een concurrent de prijs naar € 139 drukt, daalt de dekkingsbijdrage naar € 77 en stijgt de break-even naar ongeveer 6.780 eenheden. Een prijsverlaging van € 10 vraagt dus 780 extra verkopen om alleen maar gelijk te blijven. Zulke controles maken een break-evenanalyse de moeite waard.
Visuele one-pager van het model
De one-pager
Gebruik dit beeld als snelle naslag. De kaart in het deck voegt de vragen en de stappen toe om het model op je volgende echte vraag toe te passen.
Zo voer je in 30 minuten een break-evencontrole uit met de kaart
- Minuut 0 tot 8: som de vaste kosten van de periode op. Neem een jaar voor een productlijn en een maand voor een winkel. Reken het salaris van de eigenaar mee.
- Minuut 8 tot 14: bepaal de variabele kosten per eenheid. Materialen, verpakking, verzending, betalings- en platformkosten, retouren.
- Minuut 14 tot 18: reken uit. Dekkingsbijdrage, break-even in eenheden, break-even in omzet.
- Minuut 18 tot 25: test de uitkomst op zwaar weer. Prijs 10% lager, variabele kosten 10% hoger, vaste kosten 10% hoger. Wat doet het meeste pijn?
- Minuut 25 tot 30: vergelijk met de praktijk. Hoeveel eenheden verkocht je vorig jaar, en hoeveel kun je feitelijk leveren?
Op de kaart staan de formule, de stappen en een voorbeeld bij elkaar, zodat je dit aan je bureau met een rekenmachine kunt doen.
Veelgemaakte fouten bij break-evenanalyse
- Kleine variabele kosten vergeten. Betalingskosten, retouren en gratis verzending kunnen de marge per eenheid met meerdere euro's verlagen.
- Eén gemiddelde prijs gebruiken. Als een derde van de verkopen met korting gaat, reken dan met het echte gemiddelde en niet met de catalogusprijs.
- De capaciteit negeren. Een break-even van 6.000 eenheden zegt weinig als je er maar 5.000 per jaar kunt maken.
- Trapsgewijze kosten als vast zien. Een tweede magazijn of extra personeel komt bij een bepaald volume en verschuift het break-evenpunt.
Break-even is de cijfermatige kant van een Business Model Canvas: het toetst of de inkomstenstromen de kostenstructuur kunnen dragen. Geldverstrekkers stellen dezelfde vraag als ze de draagkracht beoordelen in de 5 Cs of Credit.
Veelgestelde vragen over break-evenanalyse
-
Wat is de break-evenformule?
Break-even in eenheden = vaste kosten ÷ (prijs − variabele kosten per eenheid). Voor de omzet deel je de vaste kosten door de dekkingsbijdrageratio.
-
Wat is een goede veiligheidsmarge?
Dat hangt af van hoe voorspelbaar je verkopen zijn. Veel kleine bedrijven streven naar minstens 20 tot 30% boven de break-even, zodat één slecht kwartaal ze niet in de verliezen brengt.
-
Wat is het verschil tussen break-even en kosten-volume-winstanalyse?
Break-even zoekt het punt waarop de winst nul is. Een kosten-volume-winstanalyse gebruikt dezelfde cijfers voor bredere vragen, zoals het volume dat nodig is voor een winstdoel of het effect van een prijswijziging.
Je eigen getal kennen voordat je de prijs bepaalt
Op de break-evenkaart staan de formule en de stappen, zodat de berekening minuten kost en geen spreadsheet vraagt die je eerst moet bouwen. In het Google Sheets-template en het Model Dashboard verschuif je prijs, kosten en volume en zie je het break-evenpunt meebewegen. Gesprekken over prijzen gaan daardoor veel sneller. Het is een van de 50 modellen in het MBA Tools-deck.
